Dobroczyńcy Krakowa - Zapis Jonatana Warschauera

Jonatan Warschauer urodził się w 1820 roku w Krakowie, w rodzinie żydowskiej. W rodzinnym mieście ukończył szkołę średnią oraz studia lekarskie na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1843 roku uzyskał stopień doktora medycyny, a w 1850 roku – doktora chirurgii. Był członkiem licznych towarzystw naukowych i społecznych. W 1848 roku uzyskał mandat radcy miejskiego, który ponownie objął w 1866 roku i sprawował nieprzerwanie aż do śmierci, zasiadając w różnych komisjach. Wielokrotnie ubiegał się o mandat poselski do Sejmu Krajowego. Prowadził aktywną działalność publicystyczną. Zmarł 10 listopada 1888 roku.

Wpis na nazwisko Jonatan Warschauer, ANK, Spis ludności miasta Krakowa z 1880 r., sygn. 29/87/3.

Ogłoszenie zamieszczone przez J. Warschauera w krakowskim „Czasie”, ANK Biblioteka, sygn. Bibl. Pr 2 Czas 1860 r., nr 86.

W testamencie z dnia 10 października 1888 roku napisał: „Już od lat wielu zajmowałem się częstokroć spisaniem ostatniej mej woli i myślą przewodnią we wszystkich projektach testamentu mego było zawsze przeznaczenie prawie całego majątku, w pocie czoła i krwawą pracą zdobytego na cele publiczne, dobroczynne z których by współobywatele skorzystać mogli. Uważałem bowiem i uważam dotychczas za matkę moją ukochaną ojczyznę naszą, zaś za braci i siostry wszystkich mieszkańców miasta Krakowa.”

Pierwsza strona testamentu J. Warszchauera, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8575

Toteż w akcie tym przeznaczył m.in. znaczną kwotę 20 000 złr. na utworzenie fundacji pożyczkowej dla ubogich i „moralnie się prowadzących” rzemieślników krakowskich, bez różnicy wyznania, z przeznaczeniem na ułatwienie im zakupu surowców. Fundacja miała nosić nazwę „Fundacja dr. Warschauera dla rzemieślników krakowskich”. Fundusz miał pozostać wieczyście pod opieką i zarządem Rady Miasta Krakowa. Z jego środków udzielano pożyczek oprocentowanych na nie więcej niż 3%, przy czym każda z nich, zabezpieczona notarialnie sporządzonym skryptem dłużnym, nie mogła przekraczać kwoty 200 złr. Pierwszeństwo w uzyskaniu pożyczki przysługiwało rzemieślnikom żonatym, a następnie tym, którzy potrafili wykazać, iż otrzymane środki zostaną wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.

Zapytanie C.K. Namiestnictwa we Lwowie w sprawie fundacji J. Warschauera skierowane do Magistratu, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8575.

Pierwsza strona statutu fundacji im. J. Warschauera, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8575.

Kolejne strony statutu fundacji im. J. Warschauera, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8575.

Wypłata pożyczek miała następować corocznie w dniu śmierci fundatora, tj. 10 listopada. Uchwałą podjętą na posiedzeniu w dniu 5 grudnia 1889 roku Rada Miasta przyjęła zapis Warschauera i rozpoczęła działalność fundacyjną; w 1899 roku na przykład sekcja skarbowa udzieliła pożyczki 18 rzemieślnikom; najwyższą kwotę – 150 złr. – przyznano dwojgu z nich: Karolowi Minderowi i Eliaszowi Keplerowi.

Prośba o udzielenie pożyczki z funduszu J. Warschauera, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8032.

„Karta sprawdzenia” – formularz dla ubiegających się o pożyczkę z funduszu J. Warschauera, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8032.

„Karta sprawdzenia” – formularz dla ubiegających się o pożyczkę z funduszu J. Warschauera, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8032.

Warunkiem otrzymania pożyczki było przedłożenie świadectwa ubóstwa, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8032.

Należało także przedstawić świadectwo moralności, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8032.

W latach 30-tych XX wieku zastanawiano się nad połączeniem Fundacji Warschauera z innymi fundacjami, działającymi na rzecz rzemieślników krakowskich. Wreszcie Wojewoda Lwowski, jako władza fundacyjna, zezwolił na dalsze kapitalizowanie dochodów Fundacji dr. Dietla i Warschauera oraz funduszu pożyczkowego im. Arcyksięcia Rudolfa do czasu, gdy łączny ich kapitał zakładowy wzrośnie do kwoty 50 tys. zł. Zarząd Miasta miał wówczas opracować projekt statutu mającej się utworzyć z tychże funduszów zbiorowej Fundacji pożyczkowej dla rzemieślników krakowskich. Zezwolenie to wpłynęło do Zarządu Miasta w maju 1939 roku…

Rozważano zakup kamienicy czynszowej z majątku trzech fundacji w celu zabezpieczenia lokaty, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/IT 2150.

Z większych zapisów testamentowych Warschauera należy wymienić również kwotę 4000 zła. przeznaczoną na fundację dla ubogich rekonwalescentów wyznania mojżeszowego opuszczających szpital izraelicki, należących do gminy miasta Krakowa, a także taką samą sumę – 4000 zła. – ustanowioną jako fundację dla ubogich rekonwalescentów opuszczających Szpital św. Łazarza i również przynależących do gminy miasta Krakowa.

Fragment testamentu Warschauera z zapisem dot. rekonwalescentów izraelickich, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8575.

Fragment testamentu Warschauera z zapisem dot. rekonwalescentów chrześcijańskich, ANK, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/Kr 8575.