CMENTARZ RAKOWICKI. Mieszkańcy dawnego Krakowa – historie odnalezione w archiwaliach - Klemens Bąkowski (1860-1938)

W protokole posiedzenia Komisji Archiwalnej z 25 czerwca 1896 r., odbywającego się w siedzibie Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa (ul. Sienna 16), zapisano „Archiwariusz [Stanisław Krzyżanowski] przedstawia sprawę założenia czasopisma historycznego dla pracy nad dziejami Krakowa. Coraz częściej daja się słyszeć, nawet w samej Radzie Miasta głosy, by takie czasopismo założyć – powinno ono dawać rozprawy i ogłaszać ciekawszy materiał, co się o dziajch miasta ogłasza. Związek takiego pisma z archiwum jest wskazany … Prof. Ulanowski [Bolesław] chciałby inaczej tą sprawą pokierować, mianowicie widzieć powstanie osobnego Towarzystwa dla historii m. Krakowa i czasopisma, jako organu Towarzystwa … po dyskusji postanowiono w jesieni dążyć do założenia Towarzystwa historycznego” (ANK, Archiwum Państwowe w Krakowie, sygn. 29/819/121, s. 58-59).

W sobotę 21 listopada 1896 r. w siedzibie Archiwum, na zaproszenie archiwariusza Stanisława Krzyżanowskiego, odbyło się spotkania uczonych, artystów, działaczy kulturalnych i obywateli miasta Krakowa, podczas którego powołano do życia Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. Opracowany wówczas projekt statutu wymieniał jako główne cele działania poznawanie dziejowej przeszłości Krakowa i jego okolic oraz budzenie poszanowania dla pamiątek i zabytków miasta wśród ogółu jego mieszkańców. Towarzystwo miało je realizować poprzez zebrania i odczyty, publikacje czasopism i książek, opiekę konserwatorską nad zabytkami oraz gromadzenie zabytków dla przyszłego muzeum historycznego miasta.

Zaproszenie wystosowane przez Stanisława Krzyżanowskiego na spotkanie 21 listopada 1896 r. w siedzibie Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa w sprawie założenia Towarzystwa przyjaciół starego Krakowa (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 71).

Klemens Bąkowski był jednym z członków założycieli Towarzystwa, sporządził protokół tego „posiedzenia przygotowawczego przed założeniem Towarzystwa dla badania historii Krakowa”. Pierwsze Walne Zgromadzenie członków Towarzystwa odbyło się 6 stycznia 1897 r. w sali posiedzeń krakowskiej Rady Miejskiej, pierwsze posiedzenie władz Towarzystwa czyli Wydziału – 11 stycznia 1897 r. w siedzibie Archiwum przy ul. Siennej. Klemens Bąkowski był sekretarzem Towarzystwa w latach 1897-1914, jego ręką są zapisane pierwsze cztery księgi protokołów Towarzystwa obejmujące lata 1896-1916, przechowywane w zasobie Archiwum (ANK, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, sygn. 29/562/52-55, kopie dostępne online<< kliknij.

Karta tytułowa założonej przez K. Bąkowskiego pierwszej księgi protokołów Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa oraz protokół pierwszego spotkania ws. utworzenia Towarzystwa 21 listopada 1896 r. (ANK, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, sygn. 29/562/52, s. 2-3, 5-6).

Karta tytułowa założonej przez K. Bąkowskiego pierwszej księgi protokołów Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa oraz protokół pierwszego spotkania ws. utworzenia Towarzystwa 21 listopada 1896 r. (ANK, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, sygn. 29/562/52, s. 2-3, 5-6).

Inicjatywą K. Bąkowskiego było prowadzenie „Kroniki drukowanej” Towarzystwa, zawierającej druki i wycinki prasowe dotyczęce działalności Towarzystwa, prowadzonej do 1935 r. (ANK, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, sygn. 29/562/45-49).

Zaproszenie (karta pocztowa) na Walne Zgromadzenie Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa 10 kwietnia 1908 r. (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/29, s. 1295-1296).

Zaproszenie (karta pocztowa) na Walne Zgromadzenie Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa 10 kwietnia 1908 r. (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/29, s. 1295-1296)..

Podczas Walnego Zgromadzenia 8 kwietnia 1916 r. K. Bąkowski został mianowany członkiem honorowym Towarzystwa w uznaniu „17 letniej działalności jako sekretarza Towarzystwa i badacza przeszłości Krakowa” (ANK, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, sygn. 29/562/55, s. 100).

Dyplom honorowego członka Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa dla Klemensa Bąkowskiego, 8 kwietnia 1916 r. (ANK, Miscellanea, sygn. 29/1604/20).

Dyplom honorowego członka Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa dla Klemensa Bąkowskiego, 8 kwietnia 1916 r. (ANK, Miscellanea, sygn. 29/1604/20).

Dyplom honorowego członka Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa dla Klemensa Bąkowskiego, 8 kwietnia 1916 r. (ANK, Miscellanea, sygn. 29/1604/20).

Bąkowski wspierał Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa przekazując swoje publikacje, a także archiwalia m.in. już w 1896 r. „25 rycin (fotografii i cynkotypów) z widoków, budowli i zabytków m. Krakowa dawnych i dzisiejszych” czy w roku następnym „Książka cechowa z roku 1843”. Archiwalia, a także muzealia zapewne kupował i ofiarowywał w darze do zasobu Archiwum, a od 1899 r. także Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, będącego częścią Archiwum. Bąkowski zapewne często korzystał z zasobów Archiwum przygotowując swoje liczne publikacje dotyczące Krakowa, m.in. niezastąpioną do dzisiaj „Kronikę krakowską 1796-1848” w trzech tomach opublikowanych w 27, 30 i 42 tomie „Biblioteki Krakowskiej (1905, 1906, 1909), serii wydawanej przez Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

Podziękowanie za przekazane Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa pocztówki, litografie, ryciny i afisze, wystosowane do Klemensa Bąkowskiego przez Adama Chmiela, Dyrektora Archiwum 16 grudnia 1916 r. (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 67).

Klemens Bąkowski spisał trzytomowe „Wspomnienia z lat szkolnych, studiów uniwersyteckich i początków pracy zawodowej” (BJ, rkps 7281), w których opisał oczami dziecka, licealisty i studenta Kraków i jego mieszkańców do początków XX w.

Rysunek K. Bąkowskiego „Szpital Sgo Ducha zburzony w r. 1892” (ANK, Zbiór ikonograficzny, sygn. 29/671/731).

Rysunek K. Bąkowskiego „Mały Rynek – szkoła P. Matyi w. XVII” (ANK, Zbiór ikonograficzny, sygn. 29/671/732)

Rysunek K. Bąkowskiego „Wiek XVIII Plac Dominikański” (ANK, Zbiór ikonograficzny, sygn. 29/671/733).

Rysunek K. Bąkowskiego „Wiek XVIII Cmentarz Maryacki” (ANK, Zbiór ikonograficzny, sygn. 29/671/735).

Jako syndyk czyli urzędnik Magistratu w listopadzie 1914 r. uzyskał pozwolenie na pozostanie w twierdzy Kraków. Już 6 sierpnia 1914 r. rozpoczął spisywanie „Diaryusza życia krakowskiego”, w którym zapisał „Dla lokalnej kroniki krakowskiej kreślę ten dyaryusz miejscowych zdarzeń w Krakowie, któreby powinny znaleźć się właściwie w rubryce „Kronika” gazet miejscowych, gdyby im wolno było o tem pisać i gdyby miały dość sił zecerskich i redakcyjnych”. Ten dziennik spraw krakowskich, ale i jego własnego życia i działalności, prowadził do początków sierpnia 1938 r. W 34 tomach diariusza oraz 12 tomach aneksów czyli alegatów znajdują się niezwykle ciekawe materiały do dziejów Krakowa (BJ, rkps 7282-7298, kopie online https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/537250)

Certyfikat z 1914 r. umożliwiający K. Bąkowskiemu pozostanie w twierdzy Kraków w czasie wojny (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 139).

W 1929 r. Prezydent Rzeczypospolitej dekretem z 27 listopada „za zasługi w dziedzinie prac historycznych Krakowa zaliczył Pana Dr. Klemensa Bąkowskiego Adwokata i Literata w Krakowie w poczet Kawalerów Orderu Odrodzenia Polski nadając Mu odznaki Krzyża Oficerskiego tego orderu”. Zawiadomienie o przyznanym odznaczeniu Kanclerz Orderu „Odrodzenia Polski” przekazał Bąkowskiemu pismem z 30 listopada 1929 r., które Prezydium Rady Ministrów przesłało wraz z blankietem czekowym na wpłatę należności za odznaki orderowe zaznaczając „poczem dyplom wraz z odznakami będzie doręczony we właściwej drodze”.

Dyplom Krzyża Oficerskiego Orderu Polski Odrodzonej dla Klemensa Bąkowskiego (ANK, Miscellanea, sygn. 29/1604/21).

Korespondencja zawiadamiająca Klemensa Bąkowskiego o odznaczeniu oraz dowód wpłaty wymaganej opłaty (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 1-8, 11).

Korespondencja zawiadamiająca Klemensa Bąkowskiego o odznaczeniu oraz dowód wpłaty wymaganej opłaty (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 1-8, 11).

Korespondencja zawiadamiająca Klemensa Bąkowskiego o odznaczeniu oraz dowód wpłaty wymaganej opłaty (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 1-8, 11).

Korespondencja zawiadamiająca Klemensa Bąkowskiego o odznaczeniu oraz dowód wpłaty wymaganej opłaty (ANK, Zbiór Klemensa Bąkowskiego, sygn. 29/675/24, s. 1-8, 11).